Tien vragen over kilometerheffing

1. Wat is het?
Kilometerheffing is een heffing voor bijna alle gemotoriseerde weggebruikers, die afhankelijk is van het aantal afgelegde kilometers. Er wordt niet langer betaald voor het bezit van een auto, maar alleen nog voor het gebruik. Met de invoering van de kilometerheffing verdwijnen de vaste lasten, maar er komen variabele kosten voor terug. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft voor de invoering van de kilometerprijs een wet opgesteld die in november 2009 voor behandeling naar de Tweede Kamer is gegaan. In dit wetsvoorstel staat onder meer wat de basistarieven zijn en hoe de invoering, de organisatie, de betaling en de handhaving worden geregeld.
Er komt een basistarief en een spitstarief. Volgens het ministerie van Verkeer en Waterstaat blijven alle automobilisten samen hetzelfde betalen, alleen worden de lasten anders verdeeld. Het basistarief moet worden betaald zodra de auto wordt gestart en geldt op álle wegen. De hoogte van het tarief is afhankelijk van de auto, is de CO2-uitstoot laag, dan geldt een lager tarief. Ook de brandstof (benzine, diesel of lpg) telt mee.
Het spitstarief geldt op drukke trajecten en is voor alle weggebruikers hetzelfde en onafhankelijk van het type auto. Wel kunnen op verschillende wegen verschillende tarieven van kracht zijn. Waar en wanneer het spitstarief wordt geheven, wordt vastgelegd in het spitsbesluit. Daarin staat ook de hoogte van het tarief.

2. Wie gaat betalen?
Iedereen die in het bezit is van een auto (zakelijk of privé), krijgt te maken met de kilometerheffing. Er zijn enkele uitzonderingen, namelijk voertuigen die in het huidige systeem geen motorrijtuigenbelasting betalen. Dit zijn bijvoorbeeld brandweerauto’s, ambulances, politieauto’s en voertuigen zonder kenteken zoals een landbouwtrekker. Ook taxi’s, OV-bussen en motoren betalen geen kilometerprijs. Bij motoren is het te moeilijk om het kastje dat de gereden kilometers registreert op een goede en veilige manier in te bouwen. Voor motoren blijft dan ook de vaste rijtuigenbelasting betalen. Verder gaan oldtimers van ná 1 januari 1987 meedoen met de kilometerprijs.

3. Wat kost het?
Na de volledige invoering van de kilometerprijs is het basistarief voor een personenauto ongeveer 6,7 cent per gereden kilometer. Bij de start van de kilometerheffing (naar verwachting is dat in 2012) is het gemiddelde tarief lager, omdat dan de aanschafbelasting (BPM) nog niet helemaal is afgeschaft. Het basistarief wordt verhoogd naarmate de aanschafbelasting (BPM) en de motorrijtuigenbelasting (MRB) in de daarop volgende jaren worden afgebouwd. Het tarief bij de start van de invoering ligt rond de 3 cent per gereden kilometer. De tarieven zijn nog niet definitief, maar geven vast een indicatie. De tarieven zijn ook afhankelijk van het type auto. Hoe minder CO2-uitstoot, hoe lager het basistarief. Daarnaast is het tarief verschillend voor diverse categorieën voertuigen: personenauto’s, bestelauto’s particulier/ondernemer, autobussen en vrachtwagens.
Op de website van het ministerie van Verkeer en Waterstaat staat een rekenmodule waarmee u kunt zien hoeveel u straks moet gaan betalen. Een zeer zuinige elektrische auto kent bijvoorbeeld een starttarief van 0,4 cent per kilometer (0,8 cent na volledige invoering). Voor een SUV kan dat oplopen tot 6,1 cent per kilometer (15 cent na volledige invoering).

4. Waarom wordt het ingevoerd?
De voornaamste redenen voor het kabinet om kilometerheffing in te voeren zijn het terugdringen van de files en de CO2-uitstoot. Daarnaast worden de lasten eerlijker verdeeld. Veelrijders gaan meer betalen en mensen die weinig rijden minder. Het geldt dat via de kilometerheffing binnenkomt, gaat naar het infrastructuurfonds. Uit dat fonds betaald het ministerie van Verkeer en Waterstaat onder meer de aanleg en het onderhoud van wegen en de uitbreiding van het openbaar vervoer.

5. Wat betekent het voor ondernemers?
Volgens het ministerie van Verkeer en Waterstaat toont onderzoek aan dat met de invoering van de kilometerheffing de files een stuk korter worden en de betrouwbaarheid van de reistijd verbetert. Daarvan zou vooral het bedrijfsleven dat veel gebruikmaakt van de weg kunnen profiteren. Veel ondernemers denken nu al na over mogelijkheden om de spits te vermijden, door reizen met het openbaar vervoer, flexibele werktijden en thuiswerken. Toch blijkt uit onderzoeken onder ondernemers dat zij weinig voelen voor de invoering van de kilometerheffing. Doordat veel ondernemers afhankelijk zijn van het gebruik van de weg, verwachten zij veel meer te moeten gaan betalen. Daarnaast zijn zij er niet van overtuigd dat door de heffing de files daadwerkelijk afnemen. Ondernemers die in de toekomst de kilometerheffing gaan vergoeden aan hun medewerkers zijn volgens berekeningen van fiscalisten waarschijnlijk bijna twee keer zo duur uit als hun personeel.

6. Wat gebeurt er met de vaste autobelastingen?
Met de invoering van de kilometerheffing verdwijnen de vaste autobelastingen en moet er alleen worden betaald voor de in Nederland gereden kilometers. Via onderstaande links van het ministerie van Verkeer en Waterstaat kunt u per vervoermiddel zien hoe de vaste autobelastingen nu zijn opgebouwd en hoe ze in de overgangsperiode worden afgebouwd.

Personenauto’s
Bestelauto’s (zakelijk, privé en gehandicaptenvervoer)
Vrachtwagen
Touringcars

7. Wanneer wordt het ingevoerd?
Het ministerie van Verkeer en Waterstaat streeft ernaar om de kilometerheffing in 2018 helemaal te hebben ingevoerd. Met de afbouw van de aanschafbelasting (BPM) is in 2008 gestart. Jaarlijks wordt 5 procent afgebouwd. In november 2009 is het wetsvoorstel omtrent de kilometerprijs in behandeling genomen door de Tweede Kamer. Ook is eind vorig jaar gestart met de opbouw van de organisatie en systemen die nodig zijn om de kilometerprijs te kunnen innen.
De eerste groep die overstapt op de kilometerheffig zijn de vrachtwagens. Daarna krijgt de eerste groep autobezitters het verzoek om een kastje in de auto te laten bouwen. Het duurt waarschijnlijk zo’n vijf jaar voordat alle auto’s en vrachtwagens over zijn op de kilometerheffing. De motorrijtuigenbelasting (voor wie nog niet is overgegaan) en de kilometerprijs (voor wie al wel over is) worden steeds iets hoger en de aanschafbelasting wordt steeds iets lager.

8. Hoe werkt het?
De manier van betalen wordt nog onderzocht. Er is al wel besloten dat het inningssysteem wordt gebaseerd op de modernste satelliettechnologie en GSM-techniek, waarbij de automobilist niet hoeft te stoppen om te betalen. Alle (bestel)auto's zullen worden voorzien van een registratiekastje. De kosten voor inbouw van dit kastje zijn voor de eerste keer voor rekening van de overheid, maar het kastje is gekoppeld aan de auto.

9. Wat zijn de tegenargumenten?
De werkgevers zullen waarschijnlijk voor de extra kosten voor woon- werkverkeer opdraaien. Door het wegvallen van de aanschafbelasting worden auto's goedkoper en daardoor zullen er meer auto's verkocht gaan worden. Uitwijken naar het openbaar vervoer is niet mogelijk in de spits, omdat de treinen nu al overvol zijn tijdens de spits. Als de files daadwerkelijk afnemen, verwacht het ministerie van Verkeer en Waterstaat dat vooral ondernemers vaker en meer op de weg zullen zitten, waardoor het weer drukker zal worden.
In andere landen zijn er al proeven gedaan met de kilometerheffing, maar vaak moest geconcludeerd worden dat kilometerheffing geen goede oplossing voor het fileprobleem biedt. Een ander groot minpunt van de huidige plannen rondom de kilometerheffing, is het feit dat buitenlanders die van de Nederlandse wegen gebruik maken niet belast worden. Dit is des te vervelender aangezien Nederlanders in andere landen vaak al wel moeten betalen. In Frankrijk bestaat bijvoorbeeld al jarenlang het systeem van tolwegen en ook in de meeste winstersportgebieden wordt minimaal betaling gevraagd voor verschillende tunnels, maar vaker ook wordt een vignet gevraagd welke tegen betaling kan worden verkregen.